Klavye Kısayollarıyla Günlük İşleri Hızlandırmak

Bilgisayar başında geçirilen saatlerin görünmeyen bir maliyeti vardır: elin sürekli klavye ile fare arasında gidip gelmesi. Tek başına yarım saniyelik bir hareket gibi görünse de bu geçiş gün içinde yüzlerce kez tekrarlanır ve hem zaman hem de dikkat kaybına yol açar. Klavye kısayolları tam bu noktada devreye girer. Amaçları hız gösterisi yapmak değil, elin klavyede kalmasını sağlayarak işin akışını bölmemektir. Birkaç temel kısayolu öğrenmek, çoğu kullanıcı için gün içinde hissedilir bir rahatlama yaratır.

Neden kısayol kullanmalı?

Fare, ekranda bir hedefe nişan almayı gerektirir. Menüyü bulmak, alt menüyü açmak ve doğru satıra tıklamak birkaç adımdan oluşur ve bu adımların her biri dikkati işten menüye kaydırır. Klavye kısayolu ise tek bir kas hareketidir; hedef aramaz. Zamanla parmaklar bu hareketi düşünmeden yapar hale gelir ve komut vermek, yazmanın doğal bir parçasına dönüşür. Aradaki fark, saniyelerden çok kesintisiz kalabilme süresinde ortaya çıkar.

Bir diğer avantaj, kısayolların programlar arasında büyük ölçüde ortak olmasıdır. Kopyalama, yapıştırma, geri alma, kaydetme, arama gibi işlemler neredeyse tüm uygulamalarda aynı tuş birleşimiyle çalışır. Bu ortaklık, bir kez öğrendiğiniz şeyi ömür boyu kullanabileceğiniz anlamına gelir. Yeni bir program öğrenirken de ilk aradığınız şey bu ortak kısayolların çalışıp çalışmadığı olabilir.

Herkesin bilmesi gereken temel grup

Kopyala, kes ve yapıştır üçlüsü en yaygın bilinenlerdir. Bunlara mutlaka eklenmesi gereken dördüncü komut geri almadır. Yanlış silinen bir metni, kazara sürüklenen bir dosyayı ya da bozulan bir biçimlendirmeyi geri almak, çoğu programda tek bir tuş birleşimiyle yapılır ve arka arkaya basılarak birkaç adım geriye gidilebilir. Geri alma işleminin de kendi geri alması vardır; yanlışlıkla fazla geri gittiyseniz ileri alma komutuyla düzeltebilirsiniz.

Kaydetme komutu ise alışkanlık haline getirilmesi gereken tek kısayoldur. Uzun bir belge üzerinde çalışırken her paragraf sonunda refleks olarak kaydetmek, elektrik kesintisi ya da program çökmesi durumunda yapılan işi kurtarır. Otomatik kaydetme özelliği bulunan programlarda bile bu alışkanlık zarar vermez.

Metin içinde hızlı hareket etmek

Uzun bir metinde imleci ok tuşuyla harf harf ilerletmek en yavaş yöntemdir. Kontrol tuşu ile birlikte kullanılan ok tuşları imleci kelime kelime atlatır. Satır başı ve satır sonu tuşları imleci anında o satırın uçlarına taşır; aynı tuşlar kontrol ile birleştiğinde belgenin en başına ya da en sonuna gider. Bu dört beş hareket öğrenildiğinde metin içinde dolaşmak farenin kaydırma çubuğundan çok daha hızlı hale gelir.

Seçim yapmak için bu hareketlerin başına üst karakter tuşu eklenir. Böylece kelime kelime, satır satır ya da belgenin sonuna kadar seçim yapılabilir. Metnin tamamını seçmek için ayrı bir kısayol vardır ve bu, uzun belgelerde biçim değiştirmek için en pratik yoldur. Seçimi fareyle sürükleyerek yapmanın en büyük sakıncası, kaydırma sırasında elin kayıp seçimi bozmasıdır; klavye ile bu sorun yaşanmaz.

Pencereler ve uygulamalar arasında geçiş

Açık uygulamalar arasında geçiş yapmak için görev çubuğuna tıklamak yerine kullanılan tuş birleşimi, en çok zaman kazandıran kısayollardan biridir. Tuşu basılı tutup diğerine art arda basarak açık pencereler arasında dolaşabilir, bıraktığınızda istediğiniz pencereye geçebilirsiniz. Aynı programın birden fazla penceresi açıksa bunlar arasında geçiş için de ayrı bir birleşim bulunur.

Pencereleri ekranın sağına ya da soluna yaslama kısayolları, iki belgeyi yan yana karşılaştırırken çok işe yarar. Pencereyi tam ekran yapmak, küçültmek ya da masaüstünü tek hamlede göstermek de yine klavyeden yapılabilir. Birden fazla sanal masaüstü kullanan kişiler için masaüstleri arasında geçiş kısayolları, iş ve kişisel alanı ayırmanın pratik yolunu sunar.

Dosya ve klasör işlemleri

Dosya yöneticisinde de klavye tek başına yeterlidir. Yeni klasör oluşturma, seçili dosyanın adını değiştirme, bir üst klasöre çıkma ve dosya özelliklerini görüntüleme işlemlerinin tamamının kısayolu vardır. Silme işleminde üst karakter tuşuyla birlikte kullanılan silme komutu dosyayı çöp kutusuna göndermeden kaldırır; bu yüzden dikkatli kullanılması gereken bir kısayoldur.

Klasör içinde aradığınız dosyayı bulmak için adının ilk harflerine art arda basmak da hızlı bir yöntemdir. Liste otomatik olarak o harflerle başlayan ilk dosyaya atlar. Yüzlerce dosya arasında kaydırma yapmak yerine bu yöntem saniyeler içinde sonuç verir.

Tarayıcıda işleri hızlandıran birleşimler

Yeni sekme açma, sekme kapatma ve yanlışlıkla kapatılan sekmeyi geri getirme, tarayıcıda en sık ihtiyaç duyulan üç komuttur. Adres çubuğuna doğrudan atlamayı sağlayan kısayol, yeni bir adrese geçmeyi fareye dokunmadan mümkün kılar. Sayfa içinde arama yapan komut ise uzun sayfalarda aradığınız kelimeyi bulmanın en hızlı yoludur.

Sayfayı yenileme, sayfayı yazdırma ve yazı boyutunu büyütüp küçültme kısayolları da günlük kullanımda sık işe yarar. Özellikle küçük punto ile yazılmış sayfaları okurken yazı boyutunu iki tuşla artırmak, gözü belirgin biçimde rahatlatır.

Nasıl öğrenilir ve kalıcı hale getirilir?

Elli kısayolu bir günde ezberlemeye çalışmak işe yaramaz; birkaç gün içinde hepsi unutulur. Etkili yöntem, haftada iki üç kısayol seçip yalnızca onlara odaklanmaktır. Seçerken de en sık yaptığınız işlemleri ölçüt alın. Gün içinde hangi işlemi fareyle defalarca yapıyorsanız önce onun kısayolunu öğrenin; tekrar sayısı yüksek olduğu için birkaç günde alışkanlığa dönüşür.

Bir başka pratik yöntem, kullandığınız programın menülerini açıp kısayolları oradan okumaktır. Çoğu program, menü satırının sağında o komutun tuş birleşimini gösterir. Böylece fareyle yaptığınız işlemin klavye karşılığını doğal olarak görmüş olursunuz. Bir süre sonra menüyü açmadan doğrudan tuşlara basmaya başladığınızı fark edersiniz.

Klavye kısayollarının asıl kazancı, tek tek kazanılan saniyelerde değil, işin akışının bölünmemesindedir. El klavyede kaldığında düşünce de yaptığınız işte kalır. Bu yüzden kısayol öğrenmeyi bir hız yarışı olarak değil, dikkatinizi korumanın basit bir yolu olarak görmek daha doğrudur.